Nieuwe voertuigen voor alle vervoerswijzen

Tram-, bus- of metrogebruikers... de MIVB is geen enkele van haar reizigers in 2023 vergeten. De MIVB investeert in nieuwe voertuigen, zowel om de vloot uit te breiden en het vervoersaanbod te vergroten, als om oudere voertuigen te vervangen voor meer ruimte, comfort en toegankelijkheid. Bovendien werden de TNG-tram en de M7-metro bekroond met een Red Dot Award voor hun design en elegante rondingen, die hun inspiratie halen uit de art-nouveaustijl.

Tram

Waarschijnlijk een van de meest opvallende gebeurtenissen van het jaar was het inzetten van de “Tram New Generation” of TNG op het MIVB-net, die hun eerste reizigers vervoerden. Eind 2023 reden er zes TNG-trams van de MIVB op lijn 51, die het Zuidstation en Stadion met elkaar verbindt. Er werden twee extra voertuigen in gebruik genomen om de bestuurders op te leiden. Dit zijn de eerste exemplaren van een bestelling van 90 voertuigen, verdeeld over twee loten van 60 en 30 nieuwe trams.

Deze voertuigen bieden meer ruimte en comfort en beschikken over luchtkoeling, geïntegreerde manuele oprijplaten voor een verbeterde toegankelijkheid en grote informatieschermen. Dit kersverse model biedt een aantal nieuwe functies om de verkeersveiligheid en het comfort voor de omwonenden te verbeteren, waaronder zachte draaistellen om trillingen zo veel mogelijk te beperken, cameraspiegels bovenop de conventionele achteruitkijkspiegels, een frontcamera om de dode hoeken te verkleinen en een obstakeldetectiesysteem. De eerste levering zal plaatsvinden tot eind 2025, de tweede tot eind 2026.

In de T3000 en T4000 worden de informatieschermen vervangen om de kwaliteit van de informatie aan boord te verbeteren. Tegelijkertijd installeert de MIVB nieuwe, grotere kleurenschermen van hetzelfde type in de T2000-trams.

Metro

Op het metronet zijn alle M7-rijtuigen van de eerste bestelling van 22 metrostellen nu geleverd. De komst van deze nieuwe stellen betekent dat er M6-metrostellen of 'BOA's' zijn vrijgekomen. Deze worden ingezet op de lijnen 2 en 6. Goed nieuws dus voor de vele reizigers, die nu over ruimere, modernere en comfortabelere voertuigen met 15% extra capaciteit beschikken.

De tweede reeks bestaat uit 21 metrostellen, wat het totaal aantal bestelde voertuigen op 43 brengt. CAF, de leverancier van deze metrostellen, is begonnen met de bouw ervan en de levering is gepland vanaf 2024. Het eerste metrostel van deze nieuwe reeks is al in 2023 in gebruik genomen.

In samenwerking met visit.brussels verfraaide de MIVB een twintigtal wagons van de oranje 'MX'-metrostellen met afbeeldingen van iconische plaatsen in Brussel. De Grote Markt, het Poelaertplein, de Kunstberg, de koninklijke serres van Laken, het Atomium, het Jubelpark, het Koninklijk Paleis en de Basiliek van Koekelberg: de collectie illustreert enkele pareltjes van de hoofdstad. Er zijn twee nieuwe locaties toegevoegd in 2023: de Japanse Toren en Tour & Taxis. Dit zorgt voor een meer gastvrije uitstraling van de eerste generatie metro's.

Bus

De MIVB-vloot is binnenkort 100 nieuwe elektrische bussen rijker. De MIVB deed twee bestellingen in 2023: 70 gelede elektrische bussen en 36 standaard elektrische bussen. Deze bussen vervangen enerzijds de Euro 5-bussen, die binnenkort niet meer in de hoofdstad mogen rijden in het kader van de lage-emissiezone, en anderzijds maken ze het mogelijk om de vloot uit te breiden. De geleidelijke levering zal beginnen in 2024 voor de gelede voertuigen en vanaf 2026 voor de standaardvoertuigen.

Om haar vloot elektrische bussen te kunnen uitbaten, rust de MIVB haar stelplaatsen en eindhaltes uit met laadstations. Er worden momenteel vijf werven uitgevoerd op het net: Pannenhuis, Beekkant, Westland-Moortebeek, Simonis en de Loxumstraat (Centraal Station). De eindhaltes Pannenhuis, Simonis en Loxum zullen tegen eind 2024 heringericht zijn. De werken aan de eindhaltes Beekkant en Moortebeek moeten in 2025 klaar zijn. Dankzij deze verbeteringen kunnen 100% elektrische gelede bussen rijden op de lijnen 46, 53, 87 en 89.

Nieuws op de sporen

Het MIVB-net heeft een nieuwe tramlijn: lijn 18. Nu de eerste fase van de werf van het station Albert klaar is, rijden er weer trams tussen Vorst en Ukkel via de Alsembergsesteenweg. De nieuwe verbinding heeft het nummer 18 en rijdt tussen Albert, vanaf het nieuwe eindpunt van de tram dat daar is aangelegd, en Van Haelen. In Albert kunnen reizigers gemakkelijk overstappen op tramlijnen 3, 4 en 7. Het is de bedoeling dat ze er op termijn metrolijn 3 kunnen nemen, waarvan station Albert het toekomstige eindpunt zal zijn.

Het Brussels en Vlaams Gewest verleenden beide een vergunning voor de aanleg van een nieuwe tramlijn naar Brussels Airport. De werkzaamheden voor de luchthaventram zouden in 2026 beginnen en zullen vier jaar duren. Het is de bedoeling om de bestaande sporen op de Leopold III-laan te verlengen. De reizigers zullen op termijn kunnen genieten van een efficiënte en snelle tramverbinding tussen het Noordstation en de luchthaven van Zaventem.

Als onderdeel van het tramplan zitten nog tal van andere bovengrondse spoorverbindingen in de projectfase. Ambitie is 40 kilometer extra tramsporen aan te leggen. Naast de trams naar de luchthaven en Neder-Over-Heembeek omvat het tramplan de ontwikkeling van een tramlijn door Tour & Taxis, de Mediatram van Meiser tot Kraainem en een tramverbinding naar het Centraal Station.

Tram 10

• 10 nieuwe haltes
• 5,5 km lijnen
• 1.600 tot 2.400 potentiële reizigers per uur tijdens spitsuren
• 2/3 van de sporen gelegd

Tram 10 zit op het goede spoor. Twee derde van de sporen was eind 2023 al gelegd, amper één jaar na de eerste spadesteek op 18 januari. De nieuwe tramlijn die Neder-Over-Heembeek via het stadscentrum met Churchill verbindt, moet in het najaar van 2024 in gebruik worden genomen. Deze nieuwe dienst biedt een efficiënte verbinding met de wijken die in volle ontwikkeling zijn.

Nieuwe mijlpalen voor Metro 3

• 275.000 ton uitgegraven aarde
• 6.700 ton staal
• 36 technische ruimten

De nieuwe metrolijn 3 zal bestaan uit de huidige premetrolijn tussen Albert en het Noordstation, die wordt omgevormd tot een metro, en een nieuw traject tussen het Noordstation en Bordet. Het geheel moet een hogecapaciteitslijn van 10,3 kilometer met 18 stations vormen.

Noord-Albert

Tussen Albert en het Noordstation lopen verschillende werven parallel. De Europese Investeringsbank (EIB) en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ondertekenden ook een financieringsovereenkomst ter waarde van € 475 miljoen om de premetro om te vormen tot een volwaardige metro. Het Albertstation wordt geleidelijk omgevormd tot een multimodaal knooppunt, met eind augustus de opening van het eerste eindpunt voor de nieuwe tramlijn 18 op niveau -1. De werken in het station zijn nog volop bezig voor de eindhaltes van de toekomstige metrolijn 3 en tramlijnen 4 en 7. Er worden ook liften geplaatst om de toegankelijkheid te verbeteren.

Tussen het Zuidstation en Anneessens wordt gewerkt aan een verbindingstunnel en aan het nieuwe metrostation Toots Thielemans. Het laatste stuk van de dakplaat is gegoten in de Stalingradlaan, waarmee de bouw van de tunnel die het station Toots Thielemans verbindt met het Zuidstation is voltooid.

De verbindingstunnel naar Anneessens moet onder het Zuidpaleis door. Om onder het gebouw te komen, moesten nieuwe technieken worden gebruikt om dit 120 meter lange verbindingsstuk uit te graven. Na een grondige analyse van verschillende voorgestelde oplossingen, besliste de Brusselse regering in juni 2023 om de binnenkant van het Zuidpaleis te ontmantelen en de historische gevels te behouden. Deze oplossing heeft als voordeel dat er een beproefde techniek wordt toegepast voor dit project en dat het mogelijk wordt om dit iconische gebouw grondig te renoveren, wat dringend nodig is.

In de bestaande stations werden de meeste perrons van meet af aan ontworpen voor de komst van de metro. Het gebeurt soms dat deze perrons worden ingenomen door andere infrastructuur, zoals het geval was in het Zuidstation en de Hallepoort. Ze werden dan ook verlengd om plaats te bieden aan metro's, die langer zijn dan trams.

Noord-Bordet

De administratieve procedure wordt voortgezet voor het deel van lijn 3 dat het Noordstation met Bordet zal verbinden. Beliris diende de aangepaste plannen in september 2023 in bij Urban, de instantie die verantwoordelijk is voor stedenbouw en erfgoed in Brussel. Het project blijft grotendeels ongewijzigd, maar er zijn een aantal verbeteringen aangebracht, meer bepaald aan de inplanting en de esthetiek van het station in Liedts. Daarnaast is de voetgangersbrug in Verboekhoven verwijderd, zijn de perrons in Bordet genivelleerd ter voorbereiding van de verbreding van de perrons en zijn er wijzigingen aangebracht aan de gevel van het zuiveringsstation in het Noordstation.

Onderhoud net

Brussel verandert en het MIVB-net draagt zijn steentje bij. Behalve op het onderhoud en de vervanging van versleten sporen, zijn veel werven gericht op het verbeteren van de reissnelheid ook opportuniteiten voor de herinrichting van de openbare ruimte. De wegbeheerders (het Gewest of de gemeenten) grijpen de MIVB-werven geregeld aan om de stad te herdenken op vlak van toegankelijkheid, veiligheid, groene ruimten, enz.

Enkele iconische bouwprojecten van 2023 waren:

• Wayezstraat: na anderhalf jaar werken is de belangrijkste winkelstraat van Anderlecht opgeknapt en ingewijd. De versleten sporen zijn vervangen, net als de ondergrondse installaties. De lokale overheden hebben van de gelegenheid gebruik gemaakt om de inwoners van Anderlecht een aangenamere en gebruiksvriendelijkere omgeving te bieden en de regelmaat van het openbaar vervoer te verbeteren.
• Haachtsesteenweg en Poggeplein: de MIVB greep de herinrichting van gevel tot gevel van het Poggeplein door de gemeente Schaarbeek aan om de tramsporen te vervangen. De reizigers kunnen rekenen op comfortabelere bus- en tramhaltes die toegankelijk zijn voor mensen met beperkte mobiliteit.
• Prinses Elisabethlaan: het gedeelte tussen het Verboekhovenplein en de Lambermontlaan is volledig vernieuwd, waarbij meer ruimte is vrijgemaakt voor voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer. Bussen en trams kregen een nieuwe eigen bedding om de reistijden te verbeteren en de haltes Prinses Elisabeth zijn nu toegankelijk voor mensen met beperkte mobiliteit.
• Begraafplaats van Jette: de wijk van de De Smet de Naeyerlaan, tussen de Charles Woestelaan en de Guillaume De Greeflaan, en de aangrenzende wegen, namelijk de Ontmijnerslaan, de Secrétinlaan en een deel van de Jules Lahayestraat, zijn volledig heraangelegd in het kader van het project ter vervanging van de oude tramsporen. Reizigers en omwonenden kunnen voortaan rekenen op een nieuw park, toegankelijke tram- en bushaltes, een breder en veiliger fietspad en extra bomen.
• Léon Theodorstraat: de MIVB en de gemeente Jette slaan de handen in elkaar om de Léon Theodorstraat een facelift te geven. Het project omvat de vernieuwing van de installaties van Vivaqua en de tramsporen, het toegankelijk maken van de haltes en een opknapbeurt van gevel tot gevel om de doorstroming van het openbaar vervoer en andere weggebruikers te verbeteren.
• Neerstallesteenweg: de MIVB, Brussel Mobiliteit en de gemeente Vorst leggen de rijbaan van de Neerstallesteenweg van gevel tot gevel opnieuw aan. Zodra de werken aan de nutsvoorzieningen klaar waren, verving de MIVB haar tramsporen, zodat Brussel Mobiliteit de weg vrij had om het wegdek opnieuw aan te leggen. Deze werken zijn bedoeld om de wijk toegankelijker en aangenamer te maken voor iedereen en actieve vervoerswijzen en het openbaar vervoer aan te moedigen. Tegelijkertijd worden de haltes opgeknapt voor meer comfort en toegankelijkheid. Dit project omvat regentuinen en beplanting om regenwater beter te absorberen en hitte-eilanden te vermijden. De eerste fase van de werken, tussen de Ruisbroeksesteenweg en de André Baillonstraat, werd voltooid in 2023.

In juni 2023 vroeg Brussel Mobiliteit een stedenbouwkundige vergunning aan voor de heraanleg van het Meiserplein. De volgende stappen zijn het verkrijgen van de bouwvergunning, naar verwachting in het voorjaar van 2024, waarna de werkzaamheden in het voorjaar van 2025 kunnen beginnen.

Brussel Mobiliteit is ook bezig met het proefproject voor de herinrichting van de Bareel van Sint-Gillis, ook een knelpunt op het gebied van verkeersveiligheid in Brussel. Een van de doelstellingen van de herinrichting is het verbeteren van de regelmaat van de tramdienst. Het openbaar onderzoek begon eind september, als onderdeel van de bouwaanvraag.

Een nieuwe look ondergronds

Centraal Station en Park

De oudste metrostations van de MIVB dateren van 1969. Dat zijn onder andere het Centraal Station en Park. Deze twee stations in het historische hart van de hoofdstad ondergaan momenteel een verjongingskuur. Met de installatie van nieuwe liften, een nieuw systeem voor geleiding en veiligheid met podotactiele tegels en nieuwe roltrappen verbetert de toegankelijkheid van het station. De werken voorzien ook in de vernieuwing van de vloer-, wand- en plafondbekleding, nieuwe kunstwerken en nieuwe uitrustingen. De renovatie van het Centraal Station moet het station niet alleen grondig vernieuwen maar breidt de capaciteit van het station ook met 88% uit. Om het bovengronds verkeer zoveel mogelijk te behouden ondanks de werken, werden eerst de muren en de dakplaat van het station gebouwd. Daarna volgde het uitgraven van de grond. Het eerste deel van de dakplaat werd gegoten in de Ravensteinzone in 2023.

Albert

In Vorst wordt gewerkt aan het Albertstation in het kader van de verbouwing van de premetro tot metro van Noord tot Albert. Het station heeft twee verdiepingen: -1 waar zich de loketruimte bevindt en -2 waar de trams rijden. De eerste fase van de werken bestond erin een eindpunt voor de tram aan te leggen op de verdieping -1 om plaats vrij te maken op de verdieping -2 voor de aanleg van een eindpunt voor de toekomstige metrolijn 3. Het nieuwe eindpunt voor de tram werd eind augustus ingewijd, en vormt meteen ook het vertrekpunt van de kersverse lijn 18 tussen Albert en Van Haelen.

CBTC

Tegelijkertijd installeert de MIVB ook het nieuwe CBTC-signalisatiesysteem (Communication Based Train Control) op de metrolijnen 1 en 5, als onderdeel van het moderniseringsprogramma van het metronet. Het doel van dit systeem is om het interval tussen twee metrostellen te verkleinen en zo de metrocapaciteit vanaf begin 2025 te vergroten. Op termijn moet de CBTC geautomatiseerd rijden mogelijk maken. In 2023 lieten de MIVB-teams voor het eerst metrostellen rijden met het CBTC-systeem. Deze tests vonden 's nachts plaats tussen Erasmus en Bizet. Er worden ook perronwanden geïnstalleerd om te voorkomen dat er mensen of voorwerpen op de sporen komen. Hiervoor werden de perronboorden versterkt in verschillende stations.

Aanpassing van de stelplaatsen

De MIVB beschikt over een aantal gebouwen voor het onderhoud en de stalling van haar voertuigen. Naarmate de vloot groeit, moeten bestaande gebouwen worden aangepast en nieuwe worden gebouwd.

Marly 2

De stelplaats Marly in Neder-Over-Heembeek werd in 2019 in gebruik genomen. Deze remise is uiteindelijk bedoeld voor het stallen, opladen en onderhouden van een honderdtal elektrische bussen. De aanpassingswerken gebeuren in verschillende fases. In het najaar 2024 zal de stelplaats al 56 elektrische bussen kunnen herbergen. In 2025 wordt daar een nieuwe werkplaats gebouwd.

De MIVB bouwt deze stelplaats met inachtneming van duurzame bouwprincipes en streeft naar een BREEAM-certificatie, die gepaard gaat met strikte aannemingsvoorwaarden:

• Regenwateropvang om de bussen te wassen en voor de sanitaire voorzieningen
• Hergebruik van het waswater van de bussen
• Infiltratiebekken
• Opvangbekken voor vervuild water
• Isolatie die verder gaat dan de wettelijke vereisten
• Plaatsing van zonnepanelen
• Ledverlichting
• Handhaving van ecologische corridors
• Natuurlijke inrichtingen
• En nog veel meer...

De voltooiing van de vloerplaat van de stelplaats en de start van de ruwbouw (funderingen, draagconstructies, vloerplaten, enz.) zijn beide voorzien in 2024.

Koningslaan

De renovatiewerken aan de stelplaats van de Koningslaan zijn in 2021 begonnen. Bedoeling is onderdak te kunnen bieden aan de modernere, langere en bredere voertuigen dan de historische PCC-trams met hoge vloer. In 2023 nam de gloednieuwe TNG-tram hier al zijn intrek.

De site is meer dan 100 jaar oud en heeft kenmerkende beuken die het dak vormen. Deze worden één per één gerestaureerd. De werken concentreren zich momenteel rond beuk C, aan de kant van de Belgradostraat.

De gevel van het gebouw is gezandstraald, de ramen geverfd, en er is nu dubbele beglazing geplaatst, voor meer energie-efficiëntie. De nieuwe ramen laten natuurlijk licht binnen, wat een aangenamere werkomgeving voor het personeel creëert. Met de nieuwe vloerverwarming in de kuilen zullen de mecaniciens voortaan ook in comfortabelere omstandigheden kunnen werken.

De technische infrastructuur is gemoderniseerd. Er zijn nieuwe loopbruggen geplaatst, nieuwe onbuigzame bovenleidingen geïnstalleerd en het nieuwe sporenplan is breder, voor de T3000-, T4000- en TNG-trams.

Schaarbeek & Klein Eiland

In het kader van de heraanleg van het Poggeplein maakten leerlingen, buurtbewoners, winkeliers en MIVB-medewerkers illustraties die nu de 69 ramen op de gevel van de tramremise in Schaarbeek sieren.

In Anderlecht breidt de site Klein Eiland binnenkort uit, om er een tramremise bij te bouwen. Eind november verwierf de MIVB de volledige site met een oppervlakte van 11 hectare.

Label ecodynamische onderneming

Het label 'ecodynamische onderneming' beloont bedrijven, verenigingen en instellingen in Brussel die zich inzetten voor het milieu. Niet de aangeboden producten, maar de activiteiten en diensten van het bedrijf worden in dit kader bekeken: afvalbeheer, mobiliteit van de werknemers, energieverbruik, enz. Het label werd in mei 1999 opgericht en in februari 2018 grondig herzien. Deze certificatie wordt gecoördineerd door de gewestelijke overheidsdienst Leefmilieu Brussel.

Het Maintenance Center in Haren (MCH) behaalde in 2023 het label met twee sterren, terwijl de Marconi-stelplaats in Ukkel in 2021 drie sterren kreeg, en de kantoren van het Atrium ook twee sterren in de wacht sleepte in 2021. In het kader van haar engagement om energie te besparen, optimaliseert de MIVB haar verwarmingssysteem en luchtkoeling. Enkele van de genomen maatregelen omvatten de installatie van nieuwe slimme thermostatische kranen, een aangepast beheer van deze systemen en het vervangen van branders in de verwarmingsketels, afhankelijk van de locatie.

Volgend hoofdstuk